Event - Kermis Tongeren (2026)
Waarom zeg ik steeds ja zodra ik gevraagd word om enkele beelden te maken op een kermis? Smoutebollen! Maar zal ik daar nog lang van kunnen genieten?
Het fenomeen waarbij een heel kermisdorp van stad naar stad reist — zoals nu van Tongeren-Borgloon naar de Kermis in Hasselt — is typisch West-Europees. Hoewel vermaak universeel is, is de specifieke cultuur van de reizende foor die het openbare stadsgezicht tijdelijk overneemt, diep geworteld in de geschiedenis van de Lage Landen, Frankrijk en Duitsland.
De Belgische kermiscultuur is uniek en veerkrachtig: op 4 december 2024 werd de Belgische kermiscultuur trouwens officieel erkend als UNESCO Immaterieel Cultureel Erfgoed.
De Belgische kermis of 'foor' heeft eigenlijk een dubbele, middeleeuwse oorsprong.
Enerzijds is er de Kerk-mis (Religieuze oorsprong): Het woord kermis is een verbastering van kerkmis. Dit was de jaarlijkse viering van de wijding van de lokale parochiekerk of de feestdag van de patroonheilige. Om het volk na de mis te vermaken, stroomden minstrelen, acrobaten en kwakzalvers naar het kerkplein.
Anderzijds is er de Foor (Economische oorsprong): Het woord 'foor' stamt af van het Latijnse forum (markt). Dit verwijst naar de middeleeuwse jaarmarkten. Omdat reizen destijds gevaarlijk en traag was, verbonden handelaren en rondreizende artiesten zich aan deze markten om in één klap een grote massa te bereiken.
Zijn onze kermissen in gevaar van verdwijnen? Ja en nee. Er is sprake van een scherpe tweedeling in de kermiswereld.
Er is vooral bij kleine dorpskermissen een pijnlijke achteruitgang te voelen. Er is het fenomeen van schaalvergroting waarbij kleine dorpskermissen doodbloeden. Foorkramers kampen met exploderende energieprijzen, strenge veiligheidskeuringen en hoge brandstofkosten om zware mastodonten te verplaatsen. Ze kiezen daarom vaker eieren voor hun geld en trekken liever naar grote rendabele foren (zoals Hasselt, de Zuidfoor in Brussel of de Sinksenfoor in Antwerpen). Maar net daar kampen ze met het stedelijke ruimtegebrek. Steden vernieuwen hun pleinen, leggen ondergrondse parkeergarages aan of vergroenen, waardoor de zware kermistrucks letterlijk uit de stadskern worden verdrongen naar afgelegen parkings.
Grote kermissen blijven ondanks de digitalisering en het hyperkapitalisme verrassend overeind. Hun veerkracht zit in unieke sociologische en psychologische factoren: Sensorische Overload (Analoog, tastbaar en niet te digitaliseren zoals mijn smoutebollen, G-krachten, neonlichten en het gevoel van iets fysieks te winnen en het dadelijk mee naar huis te nemen), de Sociale 'Ankerplaats' (Lokale ontmoetingsplek voor live interactie buiten de digitale bubbel.) en Toegankelijk Escapisme (Geen dure toegangsprijzen; democratisch betalen per attractie die je effectief wil doen ipv zoals in een pretpark te betalen voor alles "wat je in theorie zou kunnen doen").
De kermis overleeft omdat ze inspeelt op een oeroude menselijke behoefte: de behoefte om samen te komen in het hart van de gemeenschap en de realiteit heel even te verruilen voor flitsende lichtjes en nostalgische gezelligheid.
Vooraleer door te scrollen naar de foto's, eerst enkele nuttige community links:
▶️ Alle foto's zijn te vinden & te downloaden vanaf mijn Flickr en hier!
▶️ Een "How to download stills from Flickr" tutorial is hier te vinden.
▶️ Enkele highlights komen mogelijk op Instagram, Threads of Bluesky.
▶️ Korte stukjes muziek volgen op Clapper & op Tiktok
▶️ Trakteer Red Cathedral op een whisky via Ko-Fi
▶️ Updates staan op THE Facebook.
▶️ Volg ook de creatieve VZW: Deep Red Noise vzw (incl. een Instagram + een Tiktok account)
▶️ Steun de opstart van het Tongerse winkelproject House of the Red Merlin indien
je houdt van tabletop roleplaying games | tabletop wargames | bordspellen | cardgames en een kleine, gecureerde selectie romans | strips in heel erg niche genres en je eens verder wil kijken dan enkel
de enkele grote, gevestigde namen. Een gothic reading nook en premium speeltafels horen er
uiteraard ook bij. Volg als allereerste de Instagram / Tiktok van de winkel.
De fotogalerij
(Klik op de pijlen aan de zijkant om te scrollen):
Update: 30% van de foto's zijn geprocessed & geüpload
Voor wie zich zou afvragen hoe de kermis in de rest van de wereld wordt ervaren:
Afrika (Funfairs, Suikerfeesten & Straatfeesten): De kermiscultuur op het immense Afrikaanse continent varieert sterk per regio: in Zuid-Afrika vind je westers aanvoelende traveling funfairs met zware mechanische attracties die langs stadions en kuststeden trekken, terwijl in Noord-Afrika mobiele kermissen met reuzenraden en suikerspinnen vooral gekoppeld zijn aan de rand van grote islamitische feestdagen (zoals Eid al-Fitr). In West- en Oost-Afrika (zoals het Calabar Carnival in Nigeria) ligt de nadruk minder op machines en veel meer op gigantische, laagdrempelige straatfeesten, parades en pop-up markten die tijdelijk de hele publieke ruimte overnemen.
Azië (Tempelfeesten & Nachtmarkten): In landen als Japan (o.a. Matsuri) en Taiwan draait het mobiele vermaak om tempelpleinen en nachtmarkten. De nadruk ligt minder op mechanische 'rides' en veel meer op traditionele behendigheidsspelen (zoals goudvis-scheppen), rituelen en lokaal streetfood.
Latijns-Amerika (Fiestas Patronales): Net als bij ons historisch het geval was, reizen kermissen hier mee met de heiligenfeesten van specifieke steden. Ze combineren religieuze processies met mobiele mechanische attracties die vaak wat kleinschaliger zijn.
Noord-Amerika (The Traveling Carnival / State Fairs): In de VS en Canada reizen attracties ook rond (carnivals), maar deze strijken zelden neer op stadspleinen. Ze staan op gigantische, afgesloten evenemententerreinen (fairgrounds) buiten de stad en zijn vaak gekoppeld aan landbouwtentoonstellingen (State Fairs).
Iets bijgeleerd (zoals ikzelf) of was dit allemaal reeds parate kennis voor jou?
Een directe link naar dit artikel: https://tinyurl.com/kermistongeren2026
Namaste
